Cách bày mâm ngũ quả ngày Tết đẹp ba miền, đón vận may suốt năm

Cách bày mâm ngũ quả ngày Tết đẹp dâng cúng tổ tiên mà mọi gia đình lưu giữ qua bao thế hệ đã khắc họa đậm nét bản sắc văn hóa dân tộc Việt. Bạn thường xuyên phụ giúp bố mẹ sửa soạn trà nước, hoa quả hằng năm để tưởng niệm gia tiên? Vậy, có bao giờ bạn thắc mắc về tên gọi mâm ngũ quả trưng bày ngày Tết? Mâm ngũ quả ngày Tết gồm có những gì? Bên cạnh dĩa xôi, con gà,...

Có thể bạn quan tâm:

Tóm tắt

Loading...

Cách bày mâm ngũ quả ngày Tết đẹp dâng cúng tổ tiên mà mọi gia đình lưu giữ qua bao thế hệ đã khắc họa đậm nét bản sắc văn hóa dân tộc Việt. Bạn thường xuyên phụ giúp bố mẹ sửa soạn trà nước, hoa quả hằng năm để tưởng niệm gia tiên? Vậy, có bao giờ bạn thắc mắc về tên gọi mâm ngũ quả trưng bày ngày Tết? Mâm ngũ quả ngày Tết gồm có những gì? Bên cạnh dĩa xôi, con gà, thì sự hiện diện của mâm ngũ quả cũng thể hiện tinh thần đề cao đạo lý “uống nước nhớ nguồn” rõ rệt. Webnauan.vn sẽ lý giải những ý nghĩa tốt đẹp trong phong tục bày mâm ngũ quả đầu xuân cụ thể hơn dưới bài viết này.

1. Ý nghĩa của tục trưng mâm ngũ quả ngày Tết theo truyền thống Việt

Cách bày mâm ngũ quả ngày Tết đẹp xuất phát chủ yếu từ những chiêm nghiệm trong bộ môn phong thủy. Dần dần, thủ tục cúng Tết này chính thức được xem như một hình thức tính ngưỡng dân gian phổ biến. Ẩn chứa bên trong mâm ngũ quả ngày Tết là những ý nghĩa tốt đẹp sâu xa. Bên cạnh đó, còn có yếu tố khoa học gắn liền. Chúng ta cùng khám phá điều này chi tiết hơn với các thông tin tiếp sau đây nhé.

1.1. Ý nghĩa của mâm ngũ quả căn cứ vào ngành khoa học kĩ thuật cổ truyền Á Đông

Cách bày ngày Tết không chỉ quy ước là bạn phải chưng đủ số lượng 5 loại trái cây khác nhau. Con số 5 ẩn chứa khá nhiều tầng nghĩa trong đời sống tâm linh của dân tộc ta.

Tại sao không phải lục quả hay thất quả mà nhất định lại là ngũ quả? Theo phong thủy, con số 5 tọa ở giữa Lạc Thư. Tức là con số trung tâm của vũ trụ, giữa trời và đất, giữa âm và dương.

cách bày mâm ngũ quả ngày Tết liên quan đến ngũ hành - baoamthuc.com
Cách bày mâm ngũ quả ngày Tết liên quan đến ngũ hành. Ảnh Internet.

Con số 5 đại diện cho những nguyên tố sinh khắc của vận mệnh trong ngũ hành. Bao gồm: Kim, Mộc, Thủy, Hỏa, Thổ. Nó tương ứng với nguyên tắc kề cận thì sinh sôi luân chuyển mãi không ngừng. Và, sự cách nhau thì khắc chế luân lưu. Đó chính là sự vận động, biến thiên, chuyển dời của vũ trụ. Sự vận động ấy tạo thành vòng tròn của sự sống và cái chết bất diệt.

Từ ngũ trong đại từ điển có đến 12 nghĩa. Đồng thời, có 1148 từ ghép với chữ ngũ đơn cử như ngũ sắc, ngũ âm, ngũ vị, ngũ tạng… Nên có thể coi số 5 là biểu tượng chung của sự sống. Ngoài ra, cách bày mâm ngũ quả ngày Tết dâng lên bàn thờ còn thể hiện ao ước đạt ngũ phúc long môn của người Việt. Gói gọn mong cầu trong 5 chữ Phú, Quý, Thọ, Khang, Ninh. Với ngụ ý muốn có vận may về tài lộc lẫn sức khỏe vào cả năm mới.

1.2. Ý nghĩa của mâm ngũ quả ngày Tết gắn liền với nền văn hóa lúa nước

Trong nông nghiệp, người ta cũng cảm tạ vị thần cai quản đất đai thông qua cách bày mâm ngũ quả ngày Tết. Ai nấy cũng đều chờ đợi vụ mùa sắp tới bội thu y hệt như năm cũ. Ngũ quả còn biểu tượng cho sự phồn thực và sinh sôi. Sự nối truyền dòng giống miên viễn.

Mâm ngũ quả đẹp ngày Tết mang ý nghĩa vượt lên cả sự sinh tồn của vạn vật, xen kẽ sự luân hồi của sống chết. Nó hướng ta đến những gì bình yên và êm ấm nhất. Ngày nay, số lượng trái cây không nhất thiết giới hạn là 5 nữa. Nhiều gia đình bày biện phong phú hơn con số này, người ta vẫn giữ nguyên cách gọi mâm ngũ quả như thường.

văn minh lúa nước và mâm ngũ quả ngày Tết - baoamthuc.com
Văn minh lúa nước sản sinh nhiều nông sản trù phú, thể hiện ở mâm ngũ quả ngày Tết phồn thực.

2. Giải mã ước nguyện gia chủ dựa trên loại trái cây bày mâm ngũ quả Tết đúng cách

Nhìn vào mâm ngủ quả, người ta có thể phỏng đoán được những tâm nguyện của gia chủ trong năm mới. Mỗi loại quả đều mang lại ý nghĩa rất thú vị. Bạn cứ thử khám phá những nét nghĩa ở từng loại trái cây sau nhé!

mâm ngũ quả thiết lập trên tập hợp ý nghĩa từng loại trái cây gộp lại - baoamthuc.com
Mâm ngũ quả Tết được bày trí dựa trên tập hợp ý nghĩa từng loại trái cây gộp lại. Ảnh Internet.

3. Sự khác biệt trong mâm ngũ quả theo cách bày biện của ba miền ngày Tết

Tùy vào điều kiện địa lý, thời tiết mà mỗi vùng thu hoạch được các dạng nông sản khác nhau. Yếu tố vật chất cũng đi đôi với yếu tố tâm lý con người trên từng mảnh đất. Thế nên, cách lựa chọn loại trái cây, ý nghĩa, trang trí mâm ngũ quả ngày Tết mỗi địa phương cũng có đôi chút khác biệt. Webnauan.vn xin được giới thiệu cách bày mâm ngũ quả ngày Tết của cả ba miền đất nước.

3.1. Cách bày mâm ngũ quả miền Bắc

Cách bày mâm ngũ quả miền Bắc ngày Tết thường tuân theo thuyết Ngũ hành. Vì vậy, mâm ngũ quả cũng phải phối theo 5 màu. Kim màu trắng, Mộc màu xanh, Thủy màu đen, Hỏa màu đỏ, Thổ màu vàng.

dĩa mâm ngũ quả miền Bắc - baoamthuc.com
Dĩa mâm ngũ quả miền Bắc rực rỡ. Ảnh Internet.

3.2. Cách bày mâm ngũ quả ngày Tết của miền Trung

Nơi khúc ruột miền Trung nghèo khó, đất đai vốn dĩ cằn cỗi, ít hoa trái. Thời gian mùa Tết thường rơi vào mùa đông khắc nghiệt. Và cả những hậu quả thiên tai để lại từ trước đó chưa dứt nên cây trái đặc sản địa phương rất hiếm. Người dân quê không quá câu nệ hình thức ý nghĩa của mâm ngũ quả. Họ chủ yếu có gì quý thì bày lên cúng nấy. Cách bày mâm ngũ quả ngày Tết miền Trung đơn giản, nhưng thành tâm dâng kính tổ tiên.

Các loại quả thường thấy khá đa dạng như thanh long, dưa hấu, mãng cầu, dứa… Cách bày mâm ngũ quả miền Trung ngày Tết không gò bó quy củ nào, miễn sao thoạt nhìn trái cây có màu sắc tươi sáng, bắt mắt là ổn.

cách xếp mâm ngũ quả của miền Trung - baoamthuc.com
Cách xếp mâm ngũ quả của miền Trung. Ảnh Internet.

3.3. Thiết kế mâm ngũ quả miền Nam ngày đầu năm mới

Quan niệm thờ cúng chuối xanh theo ngũ hành ở miền Bắc không ăn khớp với lối tư duy của miền Nam. Cách bày mâm ngũ quả ngày Tết ở miền Nam chịu sự chi phối về mặt cảm thức ngữ âm từ tên gọi các loại trái cây. Do chuối phát âm gần giống với “chúi”, biểu thị sự nguy khó, nên người ta kiêng bày loại này.

Cũng bởi câu “quýt làm, cam chịu” mà người Nam không dùng cam trưng như ngoài Bắc. Họ cũng chẳng dùng quả lê, đồng âm  với “lê lết” sẽ kém may mắn.

cách bày biện mâm ngũ quả miền Nam - baoamthuc.com
Cách bày biện mâm ngũ quả miền Nam mộc mạc. Ảnh Internet.

Người miền Nam bày mâm ngũ quả với mong muốn “cầu sung vừa đủ xài” ước mong năm mới đủ đầy, sung túc. Vì vậy họ chọn 5 loại quả đọc chệch âm được như mãng cầu, sung, dừa, đu đủ và xoài. Bên cạnh đó, đặt thêm trái thơm vào sẽ thể hiện sự vững vàng. Người ta chẳng quên trang trí cùng cặp dưa hấu xanh vỏ đỏ lòng cân đối hai bên bàn thờ. Nó tượng trưng cho lòng trung nghĩa và trinh tiết của người phương Nam.

Cách bày mâm ngũ quả ngày Tết miền Nam thể hiện rõ tính bình dị, dân dã và hóm hỉnh. Mỗi người một cuộc sống và ý nguyện khác nhau, biết thế nào là “đủ”. Thế nhưng, ai cũng chỉ cần đủ mà thôi.

4. Những gợi ý trong khâu chọn mua trái cây xếp thành mâm ngũ quả

Cách bày mâm ngũ quả ngày Tết hoàn hảo phụ thuộc ngay khâu bạn bắt đầu đi chợ. Đừng trao trọn niềm tin vào người bán, bạn nên tự tay lựa ra để an tâm trong vấn đề vệ sinh thực phẩm.

4.1. Mẹo chuẩn bị mâm ngũ quả đáp ứng đúng tiêu chí đẹp từ hình thức bên ngoài

Nhiều người thường có thói quen mua trái cây sớm để bày trí mâm ngũ quả. Tuy nhiên, nếu mua phải những quả chín ép sẽ rất nhanh hỏng. Hơn nữa, mâm ngũ quả thường được để sau 30 Tết vài ngày. Thế nên, gia chủ không nên mua và bày mâm ngũ quả quá sớm. Cách chọn trái cây bày mâm ngũ quả đẹp ngày Tết như sau:

chọn trái dưa hấu chắc tay, lau sạch, không rửa - baoamthuc.com
Chọn trái màu sắc đẹp, chắc tay, dùng khăn lau sạch chứ không rửa nước.

4.2. Bí quyết chọn trái cây chuẩn vị ngon khi thưởng thức

4.2.1. Cách chọn trái cây bày mâm ngũ quả Tết của người Nam
mãng cầu xiêm và mãng cầu ta hài hòa về màu sắc - baoamthuc.com
Phần mãng cầu xiêm và mãng cầu ta hài hòa về màu sắc. Ảnh Internet.
phần đu đủ mới chín - baoamthuc.com
Những quả đu đủ mới chín thích hợp cách bày mâm ngũ quả ngày Tết. Ảnh Internet.
xoài trong tại vườn nhà - baoamthuc.com
Xoài trong tại vườn nhà bao giờ cũng đảm bảo độ tươi ngon hơn hẳn. Ảnh Internet.
4.2.2. Cách chọn trái cây bày mâm ngũ quả ngày Tết miền Bắc
nải chuối sứ còn xanh - baoamthuc.com
Nải chuối sứ còn xanh. Ảnh Internet.

Những quả phật thủ gần chín tới rất thích hợp để xếp vào mâm cúng - baoamthuc.com
Những quả phật thủ gần chín tới rất thích hợp để xếp vào mâm cúng. Ảnh Internet.
Dứa tươi vàng ánh cam - baoamthuc.com
Những quả dứa tươi vàng ánh cam trông cực thích mắt. Ảnh Internet.

Cùng với , , câu đối đỏ, cách bày mâm ngũ quả ngày Tết không dừng lại ở việc biến không gian cúng thêm trang nhã, ấm cúng. Mâm ngũ quả đẹp ngày Tết còn thể hiện sinh động tư tưởng triết lí, tín ngưỡng, thẩm mỹ của người Việt. Kể cả đối với những kiều bào tha hương lâu năm, họ vẫn không gạt bỏ nghi thức tri ơn tổ tiên độc đáo này.

Bảo Tiên tổng hợp

Ngày 25/09 năm 2019 | Món ăn | Tag: . . .